Ünvan Ekleri

Mangaları okurken, Japonca’da saygı belirten eklerle, sık sık karşılaşacaksınız. Bu eklere alışkın olmayan ve anlamları konusunda sıkıntıya düşenler için faydalı olacağını düşündüğümü bir metin...

Kibarlık, Japon kültüründe her daim önemli bir nokta olmuştur. Feodal zamandan beri, saygı belirten sözcüklerin kullanımı -bu sözcükler kibar bir konuşmada, ilişkinin ve rütbenin ne derecede olduğunu gösterir- Japon dilinde gerekli bir rol oynar. Japonca’da birisine hitap ederken, bu ekler genellikle kişinin adının sonunda o kişinin ünvanını belirtmek amaçlı (Örn: Asuna-san) veya isim yerine geçerek (Örn: Negi-sensei ya da sadece Sensei!) kullanılır.

Bu ekler saygı ve sevgiyi ifade etmek için de kullanılabilir. Manga ve animelerde, bu ekler, karakterler arasındaki ilişkiyi anlamamıza yardımcı olurlar. Bir çok İngilizce çeviride bu önemli ekler kullanılmamakla birlikte, bu yüzden Japonca’nın orijinalinin hissettirdiği duyguyu da değiştirir.


-san: Bay, bayan, bey gibi ünvanlara denk gelen en çok kullanılan ektir. Kibar bir konuşmanın gerektirdiği her durumda kullanılabilir.

-sama: “-san”dan bir derece daha yüksektir. Kişinin büyük bir saygı duyduğunu göstermek için kullanılır.

-dono: “Lord” anlamına gelen “tono” sözcüğünden gelir. “-sama”dan bir derece daha yüksektir ve elden gelen en büyük saygıyı göstermek amaçlı kullanılır.

-kun: Bu son ek genellikle erkeklerin isimleriyle bir samimiyet ve sevgi ifadesi olarak kullanılır. Bazen erkekler kendi arkadaşları arasında ya da kendilerinden yaşça daha küçük veya mevki olarak daha küçük birisine hitap etmek amaçlı da kullanılabilir.

-chan: Bu ek daha çok kızlara karşı sevgi ifadesi olarak kullanılır. Aynı zamanda küçük çocuklar, evcil hayvanlar ve aşıklar arasında da kullanılmaktadır. Çocuksu bir sevimlilik duygusu verir.

Bozu: Bir oğlan çocuğundan söz etmenin gündelik kullanımıdır.

Sempai/Senpai: Bu ünvan, bir grup ya da organizasyon içerisindeki diğerlerinden yaşça daha büyük veya kıdemli olan kişi için kullanılır. Daha çok okullarda, sınıfça daha küçük öğrencilerin kendilerinden daha büyük sınıflara “sempai” olarak hitap etmesi olarak kullanılmaktadır. Ayrıca iş yerlerinde, işe yeni başlayan kişiler de kendilerinden daha deneyimli olan iş arkadaşlarına bu şekilde hitap edebilir.

Kohai: “-sempai” nin tam tersidir. Kendinden küçük sınıflar ve işe yeni başlayan elemanlar için kullanılır. O kişinin kendinden daha aşağı bir kademede bulunduğunu belirtir.

Sensei: Sözcük anlamı “daha önde gelen kişi” demektir. Öğretmenler, doktorlar ya da herhangi bir meslek dalı veya sanatta ustalaşmış kişiler için kullanılır.

-[boşluk]: Bu, genellikle bu tip listelerde unutulur fakat belki de Japonca’nın diğer dillerle arasındaki en önemli fark budur. Birinin adına son ek getirmemek, kişinin seslendiği kişiye oldukça yakın bir şekilde hiatp etme iznini almış olması anlamına gelir. Genellikle, sadece aile, eşler ya da çok yakın arkadaşlar böyle bir ruhsata sahiptir. Yobisute denilen bu durum, samimiyet hakkını kazanan kişinin, hitap edeceği kişiye adını direkt olarak söylemesi o kişiyi mutlu edebilir. Fakat bu samimiyet, hitap edilen kişiden izin alınmadan kullanıldığında o kişiye hakaret etmiş sayılabilir.

Kaynak : http://soulofanime.com/shoujonosekai/

bilgi için teşekkürler

Maalesef birçok grup İngilizce'ye çevirirken bu ekleri atıyorlar. Biz de İngilizce'den çeviri yaparken -san, -senpai, -sama vs göremediğimiz için haliyle Aizen, Tsubasa, Hanamichi, Musashi vs. şeklinde çeviriyoruz.

Ben şahsen eklerle birlikte okumaktan daha fazla keyif alıyorum, onların da kattığı anlamlar var, çıkarılmaması gerek bence.